Đây là quá trình thay đổi toàn cầu từ việc phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch truyền thống (than, dầu mỏ, khí đốt) sang các nguồn năng lượng tái tạo sạch hơn (mặt trời, gió, thủy điện) nhằm giảm phát thải carbon và hướng tới phát triển bền vững

Theo cam kết tại Hội nghị COP26, Việt Nam hướng tới mục tiêu đạt mức phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050. Đây là yêu cầu bắt buộc nhằm giảm thiểu khí thải nhà kính, kiềm chế sự nóng lên toàn cầu và bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên trước thiên tai.

Mục tiêu và trụ cột công nghệ

Hành trình này hướng tới việc cắt giảm triệt để lượng cacbon trong ngành năng lượng – nơi vốn tạo ra khoảng 3/4 tổng lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu hiện nay. Việc tự chủ bằng các nguồn năng lượng nội địa giúp nền kinh tế giảm phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu nhập khẩu và tránh được sự biến động giá cả từ thị trường quốc tế.

Ba trụ cột công nghệ then chốt

Quá trình chuyển đổi dựa vào việc phát triển nguồn năng lượng tái tạo lớn như gió và mặt trời để thay thế nhiệt điện truyền thống.

Theo định hướng chính sách, đến năm 2030, tỷ trọng năng lượng tái tạo sẽ được nâng lên mức 28% – 36% và phấn đấu đạt 74% – 75% vào năm 2050. Đi kèm với đó là sự tối ưu hóa hệ thống pin lưu trữ (BESS), lưới điện thông minh và nâng cao hiệu quả tiết kiệm năng lượng trong sản xuất lẫn giao thông.

Thực trạng tại Việt Nam

Lộ trình chuyển dịch năng lượng quốc gia đang đối mặt với bài toán cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và thực hiện cam kết quốc tế. Nhất là khi Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh đặt mục tiêu cung cấp đủ nguồn điện phục vụ mức tăng trưởng GDP bình quân khoảng 10%/năm trong giai đoạn 2026 – 2030.

Thách thức lớn nhất hiện nay là áp lực về nguồn vốn khổng lồ để nâng cấp hạ tầng lưới điện truyền tải và hoàn thiện cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) nhằm thu hút dòng vốn tư nhân